Inhoudsopgave
De Vikingdolken die we vandaag de dag in catalogi en recreaties zien, komen niet overeen met één enkel historisch model. Om de korte wapens van de Scandinavische wereld te begrijpen, is het belangrijk om alledaagse messen, enkelsnijdende saxs en moderne replica's met een Viking-esthetiek te onderscheiden. De vorm van een blad helpt om het te herkennen; Dankzij de datum en oorsprong kan het in de geschiedenis worden geplaatst.
Wat is een sax en waarom wordt deze geassocieerd met de Vikingen?
Het Royal Ontario Museum legt uit dat seax een enkelzijdig gereedschap of wapen aanduidt en dat de term stukken van zeer verschillende afmetingen omvat. De collecties omvatten Frankische exemplaren uit de 6e tot 8e eeuw: de sax-familie was daarom niet exclusief voor de Scandinaviërs en werd ook niet geboren als een uniforme "Vikingdolk".
In de huidige terminologie doet een dolk meestal denken aan een kort, puntig, tweesnijdend lemmet. De sax heeft een ongeslepen rand en rug. Sommige exemplaren vertonen een duidelijke verandering in de rug richting de punt, maar dit profiel mag niet voor alle stukken een regel worden.
Dit onderscheid verduidelijkt een veel voorkomende verwarring: een verkleind zwaard, met een decoratieve beschermer en pommel, kan op de markt worden gebracht als een Vikingdolk zonder een specifiek mes uit die periode te reproduceren. De commerciële naam is de leidraad voor de inspiratie; documentatie bepaalt de betrouwbaarheid ervan.
Messen en wapens voor dagelijks gebruik: wat de bevindingen laten zien
Het beeld van de krijger alleen verklaart niet alle scherpe voorwerpen. York Museums Trust documenteert een klein Anglo-Scandinavisch mes van ijzer en bot, gedateerd ongeveer tussen 866 en 1066, naast voorwerpen uit het dagelijks leven. Dit voorbeeld helpt ons een wereld van praktische gebruiksvoorwerpen te herkennen die buiten de meest spectaculaire representaties van wapens blijft.
Aan de andere kant bewaart het London Museum een ijzeren sax uit de 6e tot 8e eeuw en beschrijft deze als een gevechts- of jachtmes. Het is een Saksisch antecedent, niet een stuk dat automatisch aan een Viking moet worden toegeschreven. De functie hangt af van het exemplaar en de context ervan: niet elk mes was een gespecialiseerd wapen en niet elk groot lemmet was een huishoudelijk gebruiksvoorwerp.
Noch is één vondst genoeg om te bevestigen dat alle krijgers dezelfde dolk droegen of dat ze onder alle omstandigheden wapens konden dragen. Een graf, een nederzetting en een voorwerp dat uit een rivier is teruggevonden, geven verschillende informatie; Het is raadzaam om deze limieten te behouden bij het interpreteren van het verleden.
Beagnoth's sax: een voorbeeld dat context vereist
Het British Museum vermeldt de Beagnoth-sax als een Angelsaksisch stuk uit de late 10e eeuw, gevonden in de Theems bij Battersea. Het lemmet is 55,1 cm lang en heeft decoraties en inscripties met ingebedde metalen draden. Onder hen verschijnen een runenalfabet en een persoonlijke naam, geïnterpreteerd als die van de eigenaar of fabrikant.
Dit is om twee redenen een nuttig voorbeeld: het laat zien dat een sax een lang, uitgebreid stuk kan zijn, en het herinnert ons eraan dat runen alleen niet gelijk staan aan een Scandinavische herkomst. De Angelsaksische classificatie ervan moet elke uitleg vergezellen die het binnen de horizon van het Vikingtijdperk plaatst.
Een uitzonderlijk stuk vertegenwoordigt ook niet alle messen van zijn tijd. Het is niet correct om de versiering uit te breiden tot alle korte wapens of om aan te nemen dat ze allemaal rijkelijk afgewerkt waren.
Handgreep, tang en knop - vermijd automatische vergelijking
De spiga is het verlengstuk van het mes dat in de handgreep wordt gestoken of vastgezet. Het handvat vormt het gripgebied; Wanneer deze bestaat, beëindigt de knop zijn einde. Het onderscheiden van deze onderdelen is nauwkeuriger dan het hele handvat een "knop" noemen.
Het Nationaal Museum van Denemarken legt de contragewichtfunctie van de pommel op Vikingzwaarden uit. Deze verklaring bewijst niet dat de messen altijd dezelfde samenstelling hadden. In de sax van het London Museum is het handvat niet bewaard gebleven: de instelling stelt hout of bot voor als mogelijke materialen. De afwezigheid van een onderdeel vereist het scheiden van wat bewaard is gebleven van de reconstructie ervan.
Wat huidige replica's ons vertellen
Een moderne replica kan een vorm, een decoratie of een interpretatie van het verleden illustreren. Om het historisch te beoordelen, is de nuttige vraag welke vondst het reproduceert en welke elementen reconstructies of huidige ontwerpbeslissingen zijn. Een opzichtige bewaker of een knop met dieren erop is niet genoeg om het te dateren.
Als u naar een reproductie kijkt, vergelijk dan het bladprofiel, het aantal randen, het handvat en de aangegeven archeologische referentie. Als alleen "Viking-inspiratie" wordt vermeld, is het verstandig om die beschrijving te behouden en er geen exacte museumkopie van te maken.
TOm te zien hoe deze vormen in de huidige catalogus worden geïnterpreteerd, kunt u de collectie Vikingmessen en seax verkennen. Als je ze tussen andere korte wapens wilt plaatsen, kun je met de verzameling historische dolken de vergelijking uitbreiden. Het zijn commerciële reproducties; de museumbronnen die volgen ondersteunen de historische verklaring.
Bronnen en referenties
- Royal Ontario Museum: definitie van sax en Frankische exemplaren.
- York Museums Trust: Anglo-Scandinavische alledaagse voorwerpen, waaronder een mes van ijzer en been.
- London Museum: Brentford Seax-token, object O2136.
- British Museum: sax van Beagnoth, registratie 1857.0623.1.
- Nationaal Museum van Denemarken: constructie en pommels van Vikingzwaarden.
